MİT Arşivinden Tarihi Belgeler Gündeme Geldi

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve kapatılan Milli Amele Hizmet / Milli Emniyet Hizmeti (MAH) arşivleri, tarihi belgelerle dolu bir hazineyi gün yüzüne çıkardı. Bu belgeler, Türkiye'nin yakın tarihine ait askeri ve diplomatik olayların arka planını gözler önüne seriyor.

Arşivlerde, Cumhuriyet döneminden başlayıp 2. Dünya Savaşı’na kadar uzanan dönemin önemli istihbarat operasyonları ve uluslararası diplomasi trafiği yer alıyor. Öne çıkan belgelerden biri, 12 Şubat 1943 tarihli rapor. Bu belgede, Winston Churchill’in Adana gezisi sırasında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile yaptığı görüşmenin, Alman diplomasi çevrelerinde yarattığı korku açıkça ifade ediliyor. İzmir'deki Alman Konsolosluğu’nun yaşadığı panik, Türk hükümetinin ‘Alman dostluğuna devam’ vaadi ile sona ermiş.

Bir diğer dikkat çekici belge ise 23 Eylül 1929 tarihli raporda yer alıyor. Bu belgede, ‘Arabistanlı Lawrence’ adıyla bilinen İngiliz istihbarat subayı Miralay Lawrence’ın Kudüs’teki kılık değiştirerek hem Müslüman hem de Yahudi kılığına girdiği anlatılıyor. Lawrence’ın, çeşitli kimliklerle Filistin'deki çatışmaları kışkırttığı belgede detaylandırılmış.

Ayrıca, 31 Mayıs 1935 tarihli belgedeki bir olaya göre, İstanbul'daki Pera Palas Oteli’nde kendisini İngiliz gazeteci olarak tanıtan bir kadın, Atatürk ile mülakat talep etmiş. Atatürk’ün kadının niyetinden şüphelenmesi sonucu, MAH ekipleri harekete geçmiş ve gizli takip başlatılmış.

Arşivlerde ayrıca, dönemin istihbarat takiplerinde yabancı gazetecilerle yapılan haberleşmelerde kullanılan şifreli kodlara da yer veriliyor. Örneğin, Atatürk ‘Robertson’, İnönü ‘Smith’ kod isimleriyle anılmış. Bunun yanında, kamuoyunda ‘İngiliz Kemal’ olarak bilinen Ahmet Esat Tomruk hakkındaki raporlar da belgelerde yer alıyor. Tomruk’un sunduğu bilgilerin güvenilirliğinin sorgulanması, onunla ilişkilerin kesilmesine neden olmuş.

Tüm bu belgeler, dönemin gizli haberleşme teknikleri ve istihbarat faaliyetleri hakkında önemli bilgiler sunuyor. Örneğin, 1933 tarihli bir belgede, şüpheli mektupların çözülmesinde kullanılan teknik imkanlara dair talimatlar açıkça belirtiliyor.